Mogiła żołnierzy Wojska Polskiego w Nowym Jaryczowie znajduje się w katolickiej części miejscowego cmentarza. Do czasu podjęcia prac zachował się jedynie zniszczony nagrobek z tablicą z napisem „Grób Nieznanego Żołnierza” oraz fragmenty betonowej podmurówki i wyraźnie zarysowany teren dawnej kwatery. Ich rozmiary wskazywały na pierwotny kształt i skalę miejsca pochówku. Stan zachowania mogiły jednoznacznie wskazywał na potrzebę pilnych prac restauracyjnych.
Kwatera. Stan w styczniu 2025
Stan w styczniu 2026.
Nowy Jaryczów położony jest około 10 kilometrów na zachód od Zadwórza – miejsca jednej z najbardziej symbolicznych bitew wojny polsko-bolszewickiej. Po bitwie pod Zadwórzem, stoczonej 17 sierpnia 1920 roku, oddziały kawalerii Siemiona Budionnego zostały powstrzymane na tym odcinku frontu, jednak 6 Dywizja Kawalerii Armii Czerwonej kontynuowała działania zaczepne w kierunku Lwowa. W trzeciej dekadzie sierpnia 1920 roku w rejonie Nowego Jaryczowa toczyły się ciężkie walki.
Istnieje duże prawdopodobieństwo, że w mogile pochowani są nie tylko żołnierze polegli bezpośrednio w walkach, ale również ranni, którzy zmarli w szpitalu polowym nr 603, funkcjonującym w tym czasie w budynku miejscowej szkoły. Nadaje to temu miejscu szczególny charakter jako świadectwu zaplecza frontowego i dramatycznych wydarzeń towarzyszących obronie Lwowa.
Rekonstrukcja mogiły została przeprowadzona przez Fundację dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ze środków pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Celem projektu było zabezpieczenie i przywrócenie godnego charakteru temu miejscu pamięci oraz zachowanie materialnego śladu obecności Wojska Polskiego w Nowym Jaryczowie. Mogiła stanowi dziś ważny element lokalnego krajobrazu historycznego i przypomina o losach żołnierzy, których nazwiska nie zawsze zachowały się w dokumentach, lecz których ofiara pozostaje częścią wspólnej historii.
